Asfalty HiMA są wyjątkowym materiałem. Umożliwiają budowę nawierzchni o znacznie wyższej trwałości niż tradycyjne lepiszcza. Ich specyficzne właściwości fizykochemiczne sprawiają jednak, że konieczne jest specjalne traktowanie tych materiałów już od chwili odebrania z zakładu produkcyjnego. Odstępstwa od zaleceń mogą znacznie utrudnić proces produkcji mieszanek, pogorszyć ich właściwości, a nawet spowodować zniszczenie porcji asfaltu.

Spełnienie zaleceń producentów nie jest trudne, ale wymaga świadomego i starannego dostosowania zaplecza budowy: środków transportu, harmonogramu zaopatrywania budowy w asfalt oraz przygotowania silosów i otaczarni do przechowywania asfaltu.

Planowanie i rezerwacja mocy produkcyjnych

Pierwsze zalecenie, czysto organizacyjne, wynika z ograniczonych mocy produkcyjnych linii wytwarzających asfalty HiMA. Harmonogram prac drogowych powinien być uzgodniony z najbliższym zakładem produkcyjnym z dużym wyprzedzeniem. Zarezerwowanie mocy produkcyjnych zapobiega przestojom, a więc także powstawaniu dodatkowych kosztów spowodowanych nieplanowaną przerwą w budowie drogi.

Należy wziąć pod uwagę również fakt, że nie wszystkie zakłady produkujące asfalty mogą zrealizować zamówienie na konkretny typ asfaltu HiMA. Ma to zasadnicze znaczenie dla planowania logistyki: zamówienia odpowiedniej liczby pojazdów, oszacowania czasu transportu oraz precyzyjnego określenia pór rozładunku.

Transport i przygotowanie cystern

Asfalty HiMA mogą być przewożone przy użyciu typowych cystern przeznaczonych do transportu asfaltów, pod warunkiem że spełniają one wymogi konwencji ADR (fr. L’Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route) w zakresie konstrukcji, wyposażenia oraz kwalifikacji kierowców.

Kluczowym aspektem jest czystość układu transportowego. W przypadku gdy dana cysterna była wcześniej używana do przewozu innych substancji – w tym asfaltów niemodyfikowanych – przed pierwszym załadunkiem HiMA zaleca się jej staranne oczyszczenie. Dla zapewnienia bezpieczeństwa i jakości produktu cysterna, a także węże i armatura załadunkowa, powinny być przed załadunkiem całkowicie suche. Nie zaleca się łączenia asfaltów HiMA z innymi rodzajami asfaltów, ponieważ może to prowadzić do obniżenia parametrów użytkowych materiału. Z tego względu instalacje technologiczne oraz zbiorniki przeznaczone do pracy z HiMA powinny być wolne od pozostałości asfaltów konwencjonalnych.

Reżim temperaturowy i ryzyko przegrzania

Krytycznym parametrem dla asfaltów wysoko modyfikowanych jest temperatura przechowywania i stosowania. Wynika to z wysokiej zawartości dodatków polimerowych i ich specyficznych właściwości.

Dla większości asfaltów HiMA minimalna temperatura pompowania powinna być wyższa niż 150°C, choć w niektórych przypadkach wystarczy 140°C. Temperatura przechowywania zazwyczaj mieści się w zakresie 175–185°C, a maksymalna temperatura obsługi wynosi 190°C. Za nienaruszalną zasadę należy przyjąć, że temperatura asfaltu nie może być wyższa niż 235°C (temperatura zapłonu). Dokładne parametry graniczne są opisywane w kartach produktów i należy brać je pod uwagę już na etapie projektowania obsługi logistycznej danej inwestycji. W razie wątpliwości wskazana jest konsultacja z działem handlowym producenta.

W odróżnieniu od innych asfaltów, HiMA są niezwykle wrażliwe na miejscowe przegrzanie. Powyżej ok. 170°C w określonych warunkach może rozpocząć się proces sieciowania polimeru. W rezultacie wzrasta lepkość asfaltu, przepływ staje się wolniejszy, a materiał może zatykać pompy i filtry. Jeśli pracownicy na budowie nie będą uprzedzeni o tym zjawisku i – zamiast obniżyć temperaturę – podgrzeją asfalt jeszcze bardziej, mogą zniszczyć porcję materiału.

Przechowywanie: jak unikać koksowania i utleniania?

Kolejny aspekt postepowania z tym materiałem wymaga uwzględnienia tempa transmisji ciepła w asfalcie. HiMA można podgrzewać wyłącznie pośrednio, przy pomocy wężownic i innych konstrukcji przekazujących ciepło od czynnika grzewczego do asfaltu. Użycie nagrzewnic o zbyt dużej mocy może doprowadzić do znacznego lokalnego wzrostu temperatury. W rezultacie w okolicach grzałek może dojść do wytrącania cięższych frakcji i osiadania ich na ścianach zbiornika czy grzałkach. Ten proces nazywa się koksowaniem. Aby temu zapobiec, należy zapewnić możliwość ujednolicania asfaltu przez mieszanie w mieszalniku o odpowiedniej wydajności albo przepompowanie w obiegu zamkniętym.

Drugim, bardzo niekorzystnym dla HiMA procesem jest utlenianie. By zmniejszyć je do minimum, należy ograniczyć kontakt wolnej powierzchni asfaltu z powietrzem. Można to zrobić, stosując zbiorniki pionowe, walcowe, o znacznym wydłużeniu, w których lustro asfaltu ma jak najmniejszą powierzchnię.

Trzeci proces to starzenie technologiczne. Dochodzi do niego w wyniku odparowania lżejszych frakcji asfaltu podczas długotrwałego przechowywania w wysokiej temperaturze. Pozbawiony ich asfalt twardnieje, a jego właściwości, w tym trwałość, mogą znacznie odbiegać od wartości katalogowych gwarantowanych przez producenta.

Kontrola procesów i systemy pomiarowe

W zbiornikach do przechowywania asfaltów HiMA niezbędny jest wielopunktowy system pomiaru temperatury. Czujniki powinny być zlokalizowane zarówno w pobliżu elementów grzejnych, jak i w oddaleniu od nich, przy ściankach pojemnika. Stwierdzenie nierównomiernego rozkładu temperatury powinno skutkować natychmiastowym ograniczeniem mocy grzejników i uruchomieniem mieszadeł w celu wyrównania temperatury w całym zbiorniku.

Warto też zadbać o rejestrację wartości temperatury przez cały czas przechowywania i transportu asfaltu. Zapis z rejestratora poświadcza przechowywanie asfaltu w optymalnych warunkach na każdym etapie, począwszy od załadunku. W sytuacjach spornych może być argumentem przemawiającym za lub przeciw uznaniu gwarancji.

Wdrożenie i ograniczenia czasowe

Przedsiębiorstwo, które dotychczas nie używało asfaltów HiMA, powinno poświęcić nieco czasu na konsultacje z producentem asfaltu i weryfikację własnych możliwości transportowych, magazynowych i logistycznych. Przygotowanie do stosowania nowego materiału nie wymaga wprowadzania drastycznych zmian, a raczej dyscypliny w trzech obszarach:

• planowanie dostaw w systemie just in time – najlepiej zużywać asfalt HiMa bezpośrednio po rozładunku, bez magazynowania surowca na miejscu budowy,
• zachowanie czystości i staranności na każdym etapie transportu, w tym niedopuszczenie do zanieczyszczenia HiMA innymi asfaltami,
• przestrzeganie zalecanych temperatur podczas transportu i składowania – przy konieczności dłuższego składowania, należy obniżyć temperaturę asfaltu do poziomu 160–170°C, zgodnie z wytycznymi producenta, aby spowolnić procesy starzenia i sieciowania.

---

Zapraszamy również do zapoznania się z innymi artykułami na temat HiMA:
https://pswna.pl/asfalt-tradycyjny-modyfikowany-czy-hima/
https://pswna.pl/asfalty-hima-technologiczny-skok-w-strone-nawierzchni-dlugowiecznych/